Aynalı Ay'ın Doğuşu ve Bir Metafor

 

Ay'ı izlemeyi sever misiniz?

        Gökyüzünü seyretmek çocukluğumdan beri ilgi alanımdır. Tahminlere göre 250 milyar güneşin olduğu bir evrendeyiz. En yakın galaksi olan Andromeda, 2,5 milyon ışık yılı uzağımızdayken, evrenin kendi penceremizden görünen kısmı bile o kadar büyüleyici ki. Bizim penceremizden görünen gökyüzü, üzerinde süzülen farklı türdeki kuşlarıyla, bulutlarıyla, her gün yeri değişen yıldızları ay'ı ve güneşi ile gizem dolu. Aralarında en belirgin olan ve kendisinde ki değişimleri doğrudan fark ettiğimiz Ay'ın yeri ise bambaşkadır ben de. Her evresinde farklı bir ruh hali taşır. Bu yönüyle insana çok benzerdir. Yeniay sessiz ve içe dönük, hilal meraklı ve keşfe açık, dolunay ise tüm ışığını gösteren, parlak ve dolu dolu bir enerji yayar.

Aynalı Ay'ın Doğuşu

        Aylar önce odamın bir köşesi için aynalı bir ay tasarladım. Bu tasarım fikri farklı fikirlerden esinlenerek ortaya çıktı ve her aşamasında bana bir bakış açısı kazandırdı. Bildiğiniz üzere ressamlar bir resmi çizerken, müzisyenler bir beste tasarlarken, çeşitli sanatçılar çeşitli sanatları icra ederken sürecin sonunda nasıl bir şey ortaya çıkacağını bilmezler. Yaptıkları şey ilhamın sesini takip etmek, yola çıkmak ve sabırla o yolu yürümektir. Ortaya çıkan ürün ise her zaman özgün bir yapıda olur. Benim yolculuğumda böyle gelişti. Bu yolculuk aynı zamanda, kendi kendime yaptığım bir sanat terapisi çalışması haline geldi. Ben de bu hikayeyi ölümsüzleştirmek üzere yazıya dökme kararı aldım. Sizlere her aşamasından bahsetmek isterim.

           Dolunay tablosu üreten çeşitli tasarım atöyleleri vardır. Ben de bu tasarım atölyelerinden biri ile iletişime geçip odam için bir tablo almak istediğimi fakat tasarımının aynalı ay şeklinde olmasını isteğimi söyledim. Bunun üzerine atölyede bunun yapılamayacağını, sadece belirli kalıplar ile çalışıldığını öğrendim. Netice de kendim yapma kararı aldım. Kendilerinden de yardım alarak dolunay yapmak için gerekli malzemeler ve teknikleri araştırmaya başladım. Edindiğim farklı fikirler ile malzeme arayışına girdim ve malzemenin en gerekli kısmı olan tabanı için, evde kullanılmayan, üç ayaklı katlanır yuvarlak yer masasını seçtim. Yer masasını marangoza götürdüm, ayaklarını çıkartıp bir çerçeve yapılması istediğimi anlattım ve kenar kaplamaları dahil kısa sürede yapıp bana teslim ettiler. Artık temel malzemem hazırdı, sıra içerisini doldurmaya gelmişti.

        Ay kısmı için; kalekim ve alçı kullandım. Hilal şeklini çıkarmak için; kraft kağıt, kalın kartonlar ve düzgünce kesebilmek için kretuar ve maket bıçağı edindim. Beni en çok zorlayan kısım buydu çünkü elimde kocaman bir taban vardı. Hilal kalıbını çıkarttıktan sonra, Ay'ın kraterlerini yapabilmek için evde bulunan malzemeleri, farklı boyutlarda ki, tabanı yuvarlak şeyleri topladım (tabak, bardak, şişe, vs.). Bu malzemeler, kabasının çıkması için yeterliydi. Sonrasında fırçalar, kalemler, spatulalar ile kraterleri doğal bir şekilde kazandırmak için ince işçilik kısmı kısmı devreye girdi. Bir zamanlar luthier yardımcısı olmamdan olsa gerek, el becerilerinde yetenekliydim. Bu aşamayı tamamladıktan sonra artık hilal'im hazırdı ve onu ev içerisinde, oda sıcaklığında güvenli bir alanda kurutmak gerekiyordu. Buna uygun bir ortam ararken onu oraya taşıması da önemliydi. Çünkü çok hassas, çamur yapıda bir şey vardı elimde ve her an bozulabilirdi. Uygun bir ortam sağlayıp üç gün kurumasını bekledim. Bir sabah kontrol ettiğimde üzerindeki çatlaklar büyük bir hayalkırıklığına yol açtı. Sadece çatlak olsa neyse, aynı zamanda dökülüyordu da. O sabah işe gitmem gerekiyordu ve onu o şekilde bırakmak zorundaydım.

        Akşam işten dönerken bir kırtasiyeye uğradım ve çeşitli yapıştırıcılar satın aldım. Eve döndüm, uygun ortamı hazırladım ve hilali tamir etmeye başladım. Sonrasında o da ne? birini yapıştırıyorum diğer parça dökülüyor. Elimdeki tüm yapıştırıcıları denedim hiç biri de tutmadı kalıbı. Başka bir yol düşünürken yanlışlıkla elim çarptı ve bütün emeğimin dökülüşünü izledim. Meğerse, alçı kartonu hiç tutmamış. Kafamın içinde Kalben - Yara şarkısı çalarken yaşadığım hüsran, neyseki kısa süreli oldu ve o an büyük bir aydınlanma yaşadım. Bu aydınlanmanın adını da Aynalı Ay metaforu koydum.

Bahsettiğim çatlaklar...

Aynalı Ay Metaforu 

        Parmağım çarpsa yıkılacak bir şeyi farketmeden, kırıkları onarmakla sadece vakit kaybetmiştim. Hayatımızın bir kısmında benzer durumları yaşıyoruz. Malzemeleri; insanlarla olan ilişkilerimize, çabamızı da malzemeyi onarmaya benzetebiliriz. Peki neden bunu yapıyoruz? Çünkü bazen büyük resme çok yakın hissederken önceki emeklerimizin boşa çıkacağını düşünmek istemeyiz. Peki ben tesafüden bunun tamamen yıkılacak bir şey olduğunu öğrenmeseydim, halen tamir edileceğine olan inancımla tüm çatlakları yapıştırsaydım ne olurdu sizce? Daha büyük zaman kaybı sonucu daha büyük bir hüsran. Malzeme alçıydı ve ben ondan çimento performansı beklemiştim. Kartondan da tahta gibi dayanıklı olmasını. Şimdi ben neden kartona sen tahta değilsin diye kızayım, bu anlamsız olur değil mi? Buna enerji harcasaydım, şuan olan materyal sonuca, fotoğrafta gördüğünüz şeye sahip olur muydum? Aynalı ay konusunda şanslıydım, bunu erken farkedip yaşadığım aydınlanma ile başka bir yol ile yeniden inşa edecektim. Fakat yinede yolculuğuma, biraz ara verme neticesinde devam edebildim. 

Ay'ın Yeniden Doğuşu ve Mutlu Son

        Öğrendim ki çok uğraştığım kartondan hilal kalıbı, alçının ıslaklığından dolayı işlevini kaybetmiş. Bundan ders çıkartarak tekniği geliştirdim. Sağlam olması için Ay'ı direkt tahta kalıba yapmam gerekiyordu ve bu çok daha kolaydı. Ne cetvele, ne kartona ne de keskin bıçaklara ihtiyacım yoktu. Sadece kalemle hilal şekli çizdim ve içini alçı&kalekim ile doldurdum-bu sefer kıvamı daha garantiye alarak bu aşamayı tekrarladım. Önceki deneyimimden dolayı yuvarlak kraterleri yapmak için bir malzeme daha eklemiştim; poşet. Düzlediğim alçı üzerine poşet sererek yuvarlak malzemeler ile çukurlar oluşturdum ve bu sayede alçı, yuvarlak malzemelerime bulaşmadı ve kaldırdığımda daha düzgün çukurlar elde ettim. Daha sonra hiçte hesabımda olmayan bir şey daha oldu.

        Poşeti ağır çekimle kaldırırken, poşet, alçıya imzasını bıraktı. Alçı dalgalandı, aynen denizde ki dalgalar gibi. Sanki ayın üzerinde dağlar varmış gibi oldukça doğal bir görünüm yarattı. Bir yandan seviniyordum fakat kuruyunca bu ince dalgalar sağlam olur muydu? Orası şüpheliydi. Bu yüzden bu sefer fazla sevinmeden, spatula ile son rötuşları yapıp bu sefer daha kolay bir şekilde uygun ortama taşıdım. Üç gün sonra sonuç; ıslak görünümünden çok daha derin ve doğal bir görünüm! Tam anlamıyla mükemmel olmuştu. Sonrasında iyice ağırlaşmış bu eseri aynacıya götürürken iki yakın arkadaşım yardım etti, ayna takılacak kısma imzalarımızı ve tarihlerimizi attık, sihirli kelimelerimizi yazdık.

 

        Teslim aldığımda, geriye sadece led ışığı ve led ışığı kapatacak bir çerçeve yapma işi kalmıştı. Led ışıklar kolaydı, hazır olarak alıp kenarlara döşedim. Işığın yansıması ile kraterler iyice belirginleşti ve muazzam bir hale büründü. Ledin doğrudan göze çarpmaması için bir-iki santim kadar kapatılması gerekiyordu. Düz, kartondan bir çerçeve yapmak istemediğim için halat fikrim ortaya çıktı. Züccaciyeden edindiğim silikon tabancayla on metrelik halatı, dairenin üzerini çevrelereyerek yapıştırdım. Bu sayede daha işlevli bir çerçeve elde ettim. İleride çıkartacağım anı fotoğraflarını (çerçeveyi pano gibi kullanarak) iğne ile çemberin etrafına yerleştirebilirdim. Çünkü bu eser tam anlamıyla beni yansıtıyordu ve anılarımla çevreleyerek onu istediğim boyuta taşıyabilirdim. Karşısında keman resitallerimli icra ederken, anılarımdan ilham alabilirdim.

 

Gnōthi Seautón

        Ben bu süreci deneyim, hüsran ve yeni fikirlerle yoğurarak yaşadım. Edindiğim tecrübeleri çevremdeki sanatçılar, düşünürler, bilim insanları ve yakınlarımla paylaştım. Çeşitli geridönüşler kendimi daha iyi tanımama neden oldu. Ortak görüşlerden biri, çoğu kişinin bu tarz durumlarda işi yarıda bırakacağı, devam etmeyecekleri yönündeydi ve çabamı takdir ettiler. İşte bu beni ayırt eden yöndü, kreatif bir mücadelem vardı hayatımın her alanında, kaynağını ise çok iyi hatırlıyordum. Kimlik arayışında olduğum ergenlik yıllarında, okuduğum bir kitapta karşılaştığım bir düşünceydi: Gnōthi seautón.

        Antik Yunan'da Delfi Apollon Tapınağı'nın girişinde yazılı iki sihirli kelime vardır. ''kendini bil, kendini tanı''. Kelimenin kökeni yunancadır; ''Gnōthi seautón''. Delfi deki bu yazı, ziyaretçilere ölçülü ve bilgece yaşamalarını hatırlatır. Kendi sınırlarını, güç ve eksikliklerini bilmelerini anlatır, aşırı gurur ve kibri engeller. Sokrateste bu ilkeyi benimser; ''Bilgelik, kendi cehaletini bilmektir.''

        Bunun uzantısı olarak Latince döneminde ''Ne te quærās extra'' yani ''kendi içinde ara, kendini dışarıda arama'' anlamına gelen ifadesi özellikle stoacılık ve geç Roma dönemi öğretilerinde kullanılmıştır.

        Ben de bu bilgece yönlendirmeyi ''Latince çevirisi; Temet Nosce olan'' kendini bil nasihatini, hayatımın her alanına işlemeye devam ediyordum. :)