Leylek Göçünün Ortasında Bir Kurt
Bu Ağustos yazısını bir leylek göçünün ortasında yazıyorum. Bu ay haftasonları dinlenmeye gittiğim yazlıkta gökyüzüne her baktığımda leyleklerin güneye doğru yolculuğuna defalarca şahit oldum. Bazen uzaklarda, gökyüzünün içinde ağır ağır ilerleyen büyük sürüler halindeydiler bazen de bir süre bizim bulunduğumuz bölgede dinlenmek için konakladılar. Hatta bir gece yazlıkta kalırken, hemen yanımızdaki sokak lambasının üzerinde uyudu birisi. Sabaha kadar hiç kıpırdamadan orada durdu. Göç eden, binlerce kilometrelik bir yolculuğun ortasındaki o kuşun, gecenin sessizliğinde tek başına bir lambanın üzerinde dinlenmesi bende garip bir huzur duygusu bıraktı. Leyleklerde beni her zaman etkileyen bir asalet var. Sanki nereye gideceklerini biliyor, mevsim değiştiğinde tereddüt etmeden yönlerini değiştiriyor ve gökyüzünün görünmeyen yollarını takip ederek başka bir hayata doğru ilerliyorlar. Belki de göçün en güzel anlamı burada saklıdır:
Göç etmek her zaman kaçmak değildir; bazen hayatın devam edebilmesi için yön değiştirmektir
Bu Ağustos benim için de biraz böyle geçti. Dışarıda leylekler göç ederken, benim içimde de uzun zamandır yerinden oynamayan bazı şeyler hareket etmeye başladı. Bunu önce rüyalarımda fark ettim. Bir rüyamda yeni bir araba aldığımı gördüm. Kar yağıyordu. Sevdiğim bir insanın çocukluğundan, geçmişinden ve yaşadığı bazı travmatik şeylerden habersizce söz ettiğini dinliyordum ve ben onu dinlerken ağlıyordum. Rüyadaki bütün bu görüntüler birbirinden bağımsız gibi görünse de uyandığımda içimde aynı duyguyu bıraktılar: Bir şey değişiyordu. Yeni araba bana hayatın başka bir yöne hareket edebileceğini, kar her şeyin üzerine sessizce yeni bir örtü çekebileceğini, çocukluk ise bir insanın bugünkü halinin ardında daha eski ve daha kırılgan bir tarafının da bulunabileceğini düşündürdü.
Belki de bu yüzden bu ay Freud'un insanın karanlık tarafına ilişkin düşüncelerini yeniden düşündüm. Freud'un id, yani alt benlik kavramı, insanın yalnızca akılcı, kontrollü ve toplum tarafından kabul edilebilir yanından oluşmadığını hatırlatıyor. İçimizde daha ilkel, dürtüsel, hemen isteyen, bazen düşünmeden hisseden bir taraf da var. Ego gerçeklikle baş etmeye çalışırken, süperego bize neyin doğru neyin yanlış olduğunu hatırlatıyor; id ise bütün bu düzenin altında kendi istekleriyle yaşamaya devam ediyor. Belki insanın kendisini tanıması biraz da bu üç ses arasındaki çatışmayı fark etmekten geçiyor. Çünkü bazen kendimizi, yalnızca olmak istediğimiz insan üzerinden tanıyoruz. Oysa insanın kendisi hakkında görmek istemediği düşünceleri de olabiliyor.
Ben de bu ay kendimde görmek istemediğim bir tarafla karşılaştım. Bir insanı, pişmanlığından bile pişman etmek isteyecek kadar öfkelenebileceğimi; onun hayatındaki bütün güzel şeylerin bitmesini isteyecek kadar karanlık bir yerden bakabileceğimi fark ettim. Bu düşünce beni karşımdaki insandan çok kendimle yüzleştirdi. Çünkü insanın başkasının karanlık tarafını görmekten daha zor olan şey, kendi içinde de karanlık bir taraf bulunduğunu kabul etmek. Bunu fark etmek, o düşüncenin insanın tamamı olduğu anlamına gelmiyor. Fakat insanın içinden geçen her şeyi yalnızca güzel olduğu zaman sahiplenmesi de kendini gerçekten tanımak sayılmıyor. Belki kendi karanlığımıza bakabilmek, onu hemen yok etmeye çalışmadan “Bu da benim içimden geçti” diyebilmek, insanın kendisiyle kurabileceği en dürüst ilişkilerden biri.
Tam bu noktada Kurtlarla Koşan Kadınlar kitabını düşündüm. Kitaptaki vahşi kadın fikri, bana Freud'un id'iyle aynı şeyi anlatıyor gibi gelmiyor; fakat ikisi de insanın ehlileştirilmiş ve topluma uyum sağlamış yüzünün altında daha içgüdüsel bir taraf bulunduğunu düşünmeme neden oluyor. Estés'in anlattığı kurt, benim için kötülüğün değil, kadının kendisine ait daha eski bir bilgeliğin sembolü. Sezgilerini dinleyen, tehlikeyi hisseden, sınırlarını koruyan, gerektiğinde uzaklaşan ve gerektiğinde mücadele eden, diş gösteren bir taraf. Uzun zamandır kadınlarda “eril enerji” olarak isimlendirdiğimiz bazı özellikleri de bu yüzden yeniden düşünmek istiyorum. Kararlılık, mücadele, sınır koymak, güçlü olmak, hayatta kalmak… Bunların neden eril olmak zorunda olduğunu merak ediyorum. Belki bunlar kadının erkekten aldığı özellikler değildir. Belki kadının kendi doğasında çok daha eski bir yerden gelir. Belki bunlar kadının içindeki kurttur.
Ağustos'un sonlarına doğru yaşadığım yüzleşme ise bütün bunları başka bir yere taşıdı. Aylarca savaştığım, hayatımın başka bir yöne doğru ilerleyeceğini düşündüğüm ve artık bir davanın gerçekleşmesine ramak kaldığını hissettiğim bir dönemin ardından hayat bir anda yön değiştirdi. Karşı karşıya geldiğimizde hissettiğim şey beklediğim gibi değildi. İçimde öfkenin yerini acıma duygusunun aldığını fark ettim. Belki de rüyamın çocukluk kısmı tam olarak bununla ilgiliydi. Çünkü bazen karşımızdaki insanı yalnızca bize yaptığı şeylerden ibaret görmeye başlıyoruz. Sonra bir an geliyor ve onun da bir zamanlar çocuk olduğunu, onun da bir geçmişi ve yaraları olduğunu hatırlıyoruz. Bu, yapılanları ortadan kaldırmıyor; geçmişte yaşananları haklı çıkarmıyor. Fakat insanı yalnızca yaptığı en karanlık şeyden ibaret görmemeyi mümkün kılıyor. Birinin insan tarafını görebilmek, onun yaptıklarını unutmak anlamına gelmiyor. Acımak da yeniden yaklaşmak ya da kendini yeniden aynı yere bırakmak demek değil. Bazen yalnızca insanın içinde uzun zamandır devam eden savaşın sessizleşmesi.
Şimdi Ağustos biterken yine leyleklere bakıyorum. Onlar göç ediyor, ben ise bu ayın içimde bıraktığı şeyleri anlamlandırmaya çalışıyorum. Belki bütün bu ay boyunca bana aynı şeyi anlattılar: Hayatta kalmak için bazen yön değiştirmek gerekir. Bazen uzun bir yolculuğun ortasında bir sokak lambasının üzerinde sabaha kadar dinlenmek gerekir. Bazen eski hayatın bitmesine izin vermek ve başka bir yere doğru hareket etmek gerekir. Ve belki insanın içindeki kurt da bunun için vardır; bize ne zaman yaklaşacağımızı, ne zaman uzaklaşacağımızı, ne zaman sınır koyacağımızı ve ne zaman kendi yolumuza devam etmemiz gerektiğini hatırlatmak için. Bu Ağustos bana hem kendi karanlığımı hem de başkasının karanlığının ardındaki insanı görmeyi öğretti. Belki büyümek, birini tamamen iyi ya da tamamen kötü görmekten vazgeçip bütün çelişkileri aynı anda taşıyabilmektir. Belki insan kendi içindeki kurdu susturmak zorunda değildir; onu tanımayı ve ne zaman dinleyeceğini öğrenmelidir.
Leyleklerin göçü gibi, insanın dönüşümü de bazen sessizce gerçekleşir. Dışarıdan yalnızca yön değiştirmişiz gibi görünürüz. Oysa içimizde çoktan başka bir hayata doğru yola çıkmışızdır.
Yorumlar
Yorum Gönder